قوانین و مقررات حمل و نقل کالا
موضوعات داغ

شرایط اعمال کنوانسیون قرارداد حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده (CMR) (بخش 5)

قوانین و مقررات حمل و نقل کالا

شرایط اعمال کنوانسیون قرارداد حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده (CMR)

 

گفتار سوم- موضوع قرارداد:

همانگونه که از عنوان و بند 1 ماده 1 کنوانسیون معلوم میشود، قراردادهاي مشمول کنوانسیون، ناظر به حمل و نقل کالا بوده، حمل مسافر را در بر نمی گیرد. در مورد نوع کالاها نیز باید گفت، اصولاً هرگونه کالا می تواند موضوع قرارداد حمل و نقل مشمول کنوانسیون باشد. در عین حال کنوانسیون به صراحت برخی از محمولات را از شمول کنوانسیون خارج نموده است. به موجب بند 4 ماده یک کنوانسیون ، کنوانسیون خارج نموده است. به موجب بند 4 ماده یک کنوانسیون موارد زیر نمی شود: ( الف- حمل کالاهایی که تحت شرایط هر کنوانسیون بین المللی پستی انجام میشود.
ب- حمل محمولات جنازهاي، ج- حمل اثاث منزل) پر واضح است منظور از حمل اثاث منزل، حمل وسایل و اثاث زندگی شخص یا اشخاص معین است و حمل لوازم خانگی تولیدي یک شرکت از قبیل محموله یخچال، ماشین لباسشویی و غیره مشمول مقررات کنوانسیون قرار دارد. در تأیید این مطلب علاوه بر ظهور متن قانونی مورد استناد، توجه به ماهیت دو نوع حمل نیز شایسته است. توضیح این که در حمل اثاث منزل شخص یا اشخاص معین، حمل و نقل در راستاي تسهیل تجارت تلقی نمی شود. در حالی که در حمل لوازم خانگی تولیدي یک شرکت، تسهیل امر تجارت صورت می پذیرد.

همچنین باید توجه نمود که وزن و حجم کالا نیز در شمول مقررات کنوانسیون فاقد اهمیت است. به علاوه وجود بسته بندي کالاهاي موضوع حمل، شرط لازم براي شمول کنوانسیون نیست. بنابراین حمل کالا به صورت فله و درهم نیز مشمول مقررات این کنوانسیون است.

شرایط اعمال کنوانسیون قرارداد حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده (CMR) (بخش 5) 6 | آفکو
بند دوم- وسیله و طریقه حمل و نقل:

از آن جایی که کنوانسیون صرفاً براي حمل و نقل جاده اي کالا وضع شده است، از سویی اصولاً فقط حمل از طریق جاده مشمول این کنوانسیون است و از سوي دیگر کنوانسیون فقط شامل حمل با وسایل نقلیه جاده اي از قبیل اتومبیل، کامیون، یدك کش و غیره می شود. درخصوص نوع وسیله نقلیه، بند 2 ماده 1 کنوانسیون تعیین تکلیف نموده است. به موجب این بند از نظر این کنوانسیون  « وسیله نقلیه » یعنی وسایل نقلیه موتوري،وسایل نقلیه مفصل دار، یدك و نیمه یدك، به طوري که در ماده 4 کنوانسیون تردد جاده اي مورخ 19 سپتامبر 1949 تعریف شده است. بنابراین کنوانسیون CMR براي جابجایی کالا توسط حیوانات، دوچرخه، موتورسیکلت و امثال آن به کار نمی رود.

درخصوص حمل و نقل مرکب که حمل کالا در قسمتی از سفر از طریق جاده و در قسمتی دیگر از طریق دریا، راه آهن، راههاي آبی داخلی یا هوا انجام می شود، به شرطی که کالا جز در موارد خاص از وسیله نقلیه جاده اي خارج نشود، کنوانسیون شامل قرارداد در طول سفر خواهد بود و مسئولیت حمل کننده بر اساس آن تعیین خواهد شد. صدر بند یک ماده 2 کنوانسیون در این خصوص، چنین مقرر نموده است:  (مادامی که وسیله نقلیه حامل کالا قسمتهایی از سفر را از طریق دریا، راه آهن، راه هاي آبی داخلی و یا هوا طی می کند، مشروط بر اینکه کالا از وسیله نقلیه تخلیه نشود، این کنوانسیون در هر حال شامل تمام طول سفر خواهد بود به جز مواردي که مشمول مقررات ماده 14 می باشد…)

بند دوم این ماده نیز مقرر میدارد: در صورتی که حمل کننده جاده اي و حمل کننده با وسیله حمل و نقل دیگر، یکی باشد، مسئولیت حمل کننده جاده اي برابر مقررات بند یک این ماده و با فرض اینکه حمل کننده جاده اي و حمل کننده با وسیله حمل و نقلِ دیگر دو  شخصیت جدا هستند، تعیین خواهد شد.

در تفسیر این ماده به ویژه بند نخست آن باید دقت بیشتري معمول داشت. زیرا با دقت در متن اصلی کنوانسیون 1، معلوم می شود که در ترجمه و نگارش متن فارسی کنوانسیون که به عنوان ضمیمه قانون الحاق دولت جمهوري اسلامی ایران به کنوانسیون قرارداد حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده و پروتکل اصلاحی آن، تصویب گردیده، دقت کافی به عمل نیامده است و این بی دقتی ممکن است مفهومی متفاوت و ناصواب از متن اصلی را به ذهن متبادر نماید. توضیح این که نحوه بیان استثنایی که در انتهاي بند 1 ماده 2 ذکر شده، ممکن است موجب این اشتباه شود که در موارد مشمول مقررات ماده 14 ، مقررات کنوانسیون قابل اعمال نیست. درحالی که استثناي مزبور ناظر به شرط عدم تخلیه کالا از وسیله نقلیه است. به دیگر سخن، در موارد مذکور در ماده 14 ، ممکن است کالا از وسیله نقلیه جاده اي تخلیه گردد بدون این که بر حاکمیت کنوانسیون بر تمام طول سفر تأثیر داشته باشد.

به موجب ماده 14 (1- در صورتی که پیش از ورود کالا به مقصد به هر علتی امکان اجراي قرارداد بر اساس شرایط پیش بینی شده در راه نامه جاده اي ممکن نباشد یا نشود، حمل کننده از شخصی که برابر مقررات ماده 12 حق در اختیار گرفتن کالا را دارد، درخواست صدور دستور مقتضی خواهد نمود.

-2 با وجود این، چنانچه اوضاع و احوال ایجاب نماید که حمل کالا تحت شرایطی غیر از آنچه که در راه نامه جاده اي قید شده، انجام شود و حمل کننده نتواند در فرصت معقول از شخصی که برابر مقررات ماده 12 حق در اختیار گرفتن کالا را دارد، دستور مقتضی دریافت کند، اقدامی را که به نظر وي منافع

شرایط اعمال کنوانسیون قرارداد حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده (CMR) (بخش 5) 7 | آفکو

شخص یاد شده را به بهترین وجه تأمین نماید، انجام خواهد داد.)

بر اساس این ماده، چنانچه منافع شخصی که حق در اختیار گرفتن کالا را دارد، اقتضا کند یا مطابق دستوري که از وي دریافت شده، کالا از وسیله نقلیه جاده اي تخلیه گردد، خدشه اي به حاکمیت کنوانسیون CMR وارد نخواهد شد. به عنوان نمونه، چنانچه در یک قرارداد حمل و نقل جاده اي، لازم شود که قسمتی از مسیر از راه دریا طی شود و بدین منظور کامیون حامل کالا به کشتی منتقل شود و وضعیت کالا و ضرورت نگهداري صحیح از آن اقتضا کند کالا در فضاي باز و در برابر نور خورشید قرار گیرد و به همین دلیل کالا از کامیون تخلیه شود، کنوانسیون همچنان بر تمام طول سفر حاکم خواهد بود.

در پایان این قسمت، توجه به ذیل بند 1 ماده 2 نیز ضروري است. به موجب این بند، در فرضی که وسیله نقلیه جاده اي به همراه کالا سوار بر وسیله نقلیه غیرجاده اي میگردد و درنتیجه اصولاً کنوانسیون CMR بر رابطه قراردادي در طول سفر حکومت دارد، چنانچه ثابت شود هرگونه فقدان، خسارت و یا تأخیر در تحویل کالا که در طی حمل کالا توسط  سایر وسایل حمل و نقل رخ داده، درنتیجه فعل و یا ترك فعل حمل کننده جاده اي نبوده ولی میتوانست توسط حادثه اي در حین و یا به دلیل حمل توسط سایر وسایل حمل و نقل رخ داده باشد، مسئولیت حمل کننده جاده اي به وسیله این کنوانسیون تعیین نخواهد شد، بلکه به گونه اي که اگر قرارداد حمل به طور مستقیم بین فرستنده و حمل کننده وسیله دیگر برابر شرایطی که قانون براي حمل کالا توسط آن وسیله نقلیه برقرار کرده منعقد میشد، حمل کننده غیر جاده اي مسئول شناخته می شد. به دیگر سخن، اگر فقدان، تلف و یا خسارت تأخیر درنتیجه فعل یا ترك فعل متصدي حمل و نقل جاده اي نباشد و توسط حادثه اي در حین و یا به دلیل حمل توسط سایر وسایل حمل و نقل رخ داده و مربوط به طبیعت غیر جاده اي مانند هواپیما ربایی یا ربایش کشتی، غرق کشتی، سقوط هواپیما و امثال آن باشد، در این گونه موارد کنوانسیون CMR قابل اعمال نیست، بلکه طبق مقررات قابل اعمال بر حمل و نقل مزبور، مسئولیت متصدي معین میگردد. در هر حال قسمت پایانی بند 1 ماده 2 مقرر میدارد که چنانچه شرایط مشروح یاد شده وجود نداشته باشد، مسئولیت حمل کننده جاده اي به وسیله این کنوانسیون تعیین خواهد شد.

 

ادامه ی این مقاله در بخش ششم…

همانگونه که از عنوان و بند 1 ماده 1 کنوانسیون معلوم میشود، قراردادهاي مشمول کنوانسیون، ناظر به حمل و نقل کالا بوده، حمل مسافر را در بر نمی گیرد. در مورد نوع کالاها نیز باید گفت، اصولاً هرگونه کالا می تواند موضوع قرارداد حمل و نقل مشمول کنوانسیون باشد.
آفکو | مرجع حمل و نقل بین المللی

 

امتیاز این نوشته

امتیاز

امتیاز

امتیاز کاربران: 4.55 ( 1 رای)

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا