حمل و نقل بین المللیتعاریف حمل و نقل
موضوعات داغ

معرفی انواع اسناد حمل بین المللی (TRANSPORT DOCUMENT) بخش دوم

تعاریف حمل و نقل

معرفی انواع اسناد حمل بین المللی (TRANSPORT DOCUMENT)

 

نکته

بارنامه دریایی سند مالکیت کالا محسوب می شود این سند معمولا به صورت قابل معامله و قابل انتقال صادر می گردد. در موارد خاصی نیز که مدت مدیدی در گمرک می ماند احتمال متروکه شدن آن وجود دارد که با الزام فروشنده به تحویل اسناد حمل ظرف مدت مشخص شده امکان بروز چنین مشکلاتی تا حد امکان کاهش خواهد یافت . با توجه به این خصوصیت گیرنده کالا در صورتی که نام او در بارنامه به یکی از سه صورت زیر صادر می گردد.

ممکن است بارنامه به حواله کرد شخص معینی صادر شده باشد .در این صورت اصطلاح TO THE ORDER OF یا TO ORDER به کار برده می شود و در چنین حالتی شخصی که بارنامه به نام او ( یا به حواله کرد او ) صادر شده است می تواند با ظهر نویسی آن را به شخص دیگری منتقل نماید .

معرفی انواع اسناد حمل بین المللی (TRANSPORT DOCUMENT) بخش دوم 6 | آفکو

ممکن است بارنامه به صورت حامل BEARER باشد که در این حال ارائه دهنده آن به شرکت حمل و نقل، مالک کالا شناخت می شود و در نتیجه چنین بارنامه ای نیاز به ظهر نویسی ندارد . ممکن است بارنامه به حواله کرد شخص فروشنده کالا یا SHIPPER صادر گردد. در چنین حالتی فروشنده کالا باید بارنامه را به صورت سفید BLANK ارائه کند و یا عهده خریدار کالا ظهر نویسی نماید تا مالکیت کالا به خریدار منتقل گردد.

چنانچه خریدار کالا که نام وی در ظهر نویسی توسط فروشنده ذکر شده است بخواهد کالا ی موضوع بارنامه را به دیگری منتقل نماید باید او نیز بارنامه ظهر نویسی مجدد نماید تا قابل انتقال به شخص ثالث باشد ولی چنانچه بارنامه به صورت سفید BLANK ظهر نویسی شده باشد برای انتقال آن نیاز به ظهر نویسی مجدد نمی باشد .

انواع دیگر بارنامه های دریایی عبارتند از

۱- بارنامه گروهی ( GROUPAGE B\L )

فورواردر ها مجازند کالا های همگونی را که توسط فروشندگان مختلف به مقصدهای یکسانی ارسال می گردد به صورت گروهی بسته بندی نموده و به عنوان یک محموله ارسال نمایند مالک کشتی در این گونه موارد اقدام به صدور بارنامه گروهی GROUPAGE BILL OF LADING می نماید.

نظر به اینکه فورواردر نمی تواند بارنامه صادر شده توسط مالک کشتی را به هر یک از فروشندگان کالا بدهد لذا اقدام به صدور گواهی حمل برای هر یک از فروشندگان کالاها می نماید .

این سند را اصطلاحا HOUSE BILL OF LADING یا بارنامه داخلی می نامند و در مقصد نماینده فورواردر اقدام به گشایش محموله گروهی نموده و بر اساس HOUSE BILL OF LADING یا بارنامه داخلی، کالا های فرستاده شده را به گیرندگان آن ها تحویل می دهند .

معرفی انواع اسناد حمل بین المللی (TRANSPORT DOCUMENT) بخش دوم 7 | آفکو

موارد استفاده از این شیوه رو به افزایش است زیرا استفاده از کانتینر برای حمل و نقل در سالیان اخیر افزایش یافته است.

مزایای ارسال کالا به شیوه GROUPAGE B\L عبارت است از

صرفه جوئی در هزینه بسته بندی کمتر , معمولا انتقال سریعتر , خطر دله زدی کمتر , کمتر صدمه دیدن کالا , نرخ هزینه حمل نیز در مقایسه حمل جداگانه کالا , ارزانتر می باشد . قابل ذکر است که بارنامه های مذکور در فوق غیر قابل معامله و انتقال می باشد .

۲- بارنامه پشت سفید یا ملخص ( SHORT FORM B\L )

در پشت بارنامه های دریایی سنتی شرایط زیادی با حروف ریز درج شده است که خود باعث پیچیدگی در انجام معامله با اینگونه بارنامه ها می گردد . در سال ۱۹۷۹ هیئت ساده سازی شیوه های تجارت بین المللی ( SIMPLIFICATIO OF INTER NATIONAL TRADE PROCEDURES BOURD =SITPRO ) فرم جدیدی به عنوان بارنامه پشت سفید یا ملخص معرفی نمود که به جای بارنامه های معمولی به کار گرفته شود .

این بارنامه پشت سفید یا ملخص از نظر حقوقی و شرایط عملی با بارنامه سنتی یکسان بوده و فقط ساده تر از آن است و می تواند برای هر شرکت کشتیرانی مورد استفاده قرار گیرد طرح مشابهی نیز در اوایل دهه ۱۹۷۰ در کشورهای نظیر کانادا , آمریکا , اسکاندیناوی مورد استفاده قرار گرفت که از نظر قانونی و عملی قابلیت استفاده خود را نشان داد.

بارنامه پشت سفید یا ملخص یک بارنامه قابل معامله بوده و از این لحاظ هیچ گونه تفاوتی با بارنامه معمولی ندارد. تنها به جای شرایط مفصل و ریز مندرج در ظهر بارنامه های سنتی یک عبارت کوتاه چند خطی استاندارد در روی بارنامه چاپ شده است که نشانگر شرایط بارنامه می باشد .

۳- بارنامه خط سیر منظم یا لاینر ( LINER B\L )

اینگونه بارنامه ها توسط شرکت های کشتیرانی صادر می گردد که در مسیرهای منظم و مرتبی در رفت وآمد می باشند . به عبارت دیگر این کشتی ها تحت برنامه از پیش تنظیم شده ای در زمان های مشخص به بنادر خاص وارد و یا از آن خارج می شوند .

سرویس خطوط کشتیرانی منظم که دارای مسیرها و مقاصد یکسانی می باشند ممکن است جلساتی برگزار نمایند که طی آن در مورد موضوعاتی مانند شرایط و ترتیبات بارنامه , کرایه حمل و گاهی استفاده از تسهیلات پهلوگیری , توافق هایی در بین اعضاء به عمل آید که در این صورت موظف به رعایت آن می باشند .

۴- بارنامه غیر قابل معامله ( NONNEGOTIABLE SEA- WAY B\L )

بارنامه غیر قابل معامله بارنامه ای است که سند مالکیت کالا نبوده و قابل انتقال نمی باشد . کالا ی این نوع بارنامه فقط به شخصی که در متن بارنامه به عنوان گیرنده کالا اعلام شده تحویل می شود.

از آنجایی که بارنامه دریایی قابل معامله به علت آن که ممکن است چندین دست بگردد تا به مابک نهایی برسد و طی کردن این مراحل معمولا کند و طولانی می باشد لذا بعضی از شرکت های کشتیرانی برای اجتناب از این مراحل سیر طولانی , بارنامه غیر قابل معامله را ابداع و به کار گرفته اند .

 

۵- بارنامه سراسری ( THROUGH BILL OF LADING )

بارنامه سراسری ( سنتی ) , حمل و نقلی را که توسط چند وسیله حمل انجام می پذیرد در بر می گیرد اما بارنامه سراسری باید توسط شرکت کشتیرانی و یا نماینده او صادر شود . در این روش حمل , قسمتی از مسیر حمل باید از طریق دریا انجام شود و شرکت کشتیرانی صادر کننده این نوع بارنامه مسئولیت و چگونگی آن قسمت از سفر را که در خشکی انجام می شود , به عهده نگرفته و فقط خود را مسئول تعهدات و خساراتی که در دریا اتفاق می افتد می داند .

۶- رسید افسر کشتی ( MATE’S RECEIPT )

این رسید معمولا توسط ناخدا دوم کشتی و یا افسر بارکشی در مرحله تحویل کالا به کشتی صادر می گردد و در مقابل دریافت این رسیدها در روز آخر پس از انجام بارگیری , بارنامه دریایی صادر می گردد که توسط کاپیتان کشتی و یا نماینده شرکت کشتیرانی امضا گردیده و تحویل فروشنده کالا یا تحویل دهنده کالا می شود .

۷بارنامه کانتینر ( CONTAINER BILL OF LADUNG )

کانتینرها امروزه نقش مهمی را در حمل و نقل بین المللی ایفا نموده و بارنامه حمل مرکب می باشد بیش از پیش مورد استفاده قرار می گیرد .

اینگونه بارنامه ها حمل کالا را از مبدا تا بندر مقصد و یا از انبار مبدا حمل زمینی تا مقصد نهایی در خاک کشور خریدار پوشش می دهد .

۸بارنامه شخص ثالث ( THIRD PARTY BILL OF LADING )

در تجارت بین المللی بعضا اتفاق می افتد که فروشنده به تنهایی قادر نیست همه کالا های تعهد شده مربوط به صادرات خود تهیه نماید و لذا تهیه قسمتی از کالا ی خود را به عاملین حمل و نقل و یا فروشنده دیگری واگذار می نماید و در این گونه موارد از بارنامه شخص ثالث استفاده می گردد .

لذا در تعریف می توان گفت که بارنامه شخص ثالث بارنامه ای است که در آن ارسال کننده یا SHIPPER شخص یا موسسه دیگری غیر از ذینفع اعتبار اسنادی می باشد.

با توجه به آن که خریدار اکثرا با شخص ثالث که بر حسب تقاضای ذینفع اعتبار عهده دار تحویل کالا به حمل کننده می گردد آشنایی ندارد و احتمال بروز خطرات یا خساراتی را از این بابت می دهد لذا ممکن است از قبول بارنامه شخص خودداری نماید و به همین علت در نشریات قبلی مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی قبول چنین بارنامه ای از طرف بانک ها مجاز نبود .

نکته

در همین راستا بعضی از بانک های پرداخت کننده و معامله کننده چنین بارنامه هایی ( که عاملین حمل و نقل یا فورواردر از طرف فروشنده ترتیب حمل کالا را می دهد ) علی رغم اعلام قبول بارنامه شخص ثالث در متن اعتبار اسنادی مربوطه از ذینفع اعتبار می خواهند ظهر بارنامه را امضا نمایند تا اطمینان حاصل نمایند که ذینفع اعتبار در جریان حمل کالا قرار گرفته است .

از طرف دیگر بعضا گروهی از خریداران از قبول بارنامه شخص ثالث خودداری می نمایند چون طبق شرایط اعتبار، این ذینفع اعتبار است که باید اسناد حمل را به بانک ارائه و در نتیجه وجه اسناد حمل را دریافت دارد و در واقع مالک قانونی اسناد حمل را ذینفع اعتبار می دانند .

با توجه به نظرات فوق از آنجا که بعضی از کشورها بارنامه شخص ثالث را قبول می نمودند و بعضی دیگر از پذیرفتن آن خودداری می کردند لذا اطاق بازرگانی بین المللی مقرر نمود که بارنامه شخص ثالث مورد قبول است مگر اینکه در اعتبار به صورت دیگری تصریح شده باشد .

۹- بارنامه چارتر یا دربست ( CHRTER PARTY B\L )

هنگامی که کشتی توسط شخص یا شرکتی ( CHARTERR ) جهت حمل کالا اجاره گردد بارنامه صادره را بارنامه چارتر می گویند .

لازم به ذکر است که بر اساس مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی بانک ها در صورتی بارنامه چارتر یا دربست را خواهند پذیرفت که این امر صریحا در شرایط اعتبار مجاز شده باشد .

انواع قرارداد های اجاره کشتی Charter parties Contracts کشتی های اجاره ای را به سه دسته تقسیم می نمایند و برای هر دسته قرارداد خاصی منعقد می شود که بر ترتیب عبارتند از

قراداد اجاره کشتی بر اساس کنترل کامل اجاره کننده

این نوع قراداد اجاره کامل کشتی به صورت بدون دخمه می باشد که اصطلاحا به نام های Charter by demise یا Bare Boat Charter معروف می باشند. اجاره کننده کشتی، کشتی را بدون کارکنان آن برای مدت موقت ( بستگی به مدت اجاره آن ) اجاره می نمایند و خود مسئولیت تامین خدمه کشتی و پرداخت دستمزد آن ها را به عهده دارد . امروزه این نوع قرارداد کشتی دربستی به ندرت منعقد می گردد .

قراردادهای اجاره زمانی کشتی ( Time Charter Contract )

در این نوع قرارداد کشتی برای مدت معینی اجاره داده می شود و مدت اجاره آن ممکن است از سه ماه تا ۲۰ سال باشد و همچنین ممکن است کشتی برای مدت زمان یک سفر ساده و یا چند نوبت سفر اجاره می گردد.

اصولا شرکت های کشتیرانی هنگامی که مقدار کالا ی پیشنهاد شده برای حمل بیش از ظرفیت حمل کشتی هایشان باشد نسبت به اجاره کشتی بر اساس زمانی Time Charter اقدام می نمایند .

اجاره کننده یا Charter در مقابل پرداخت کرایه مجاز است کشتی رابه صورت کامل ( یا قسمتی از آن را ) با هر نوع کالا ی مجاز Lawful Merchandise بارگیری نماید . اجاره کننده باید مخارج سوخت در دریا و بنادر را بپردازد به علاوه مخارج بندری، عوارض دریایی Light dues , هزینه عبور از کانال , اجاره یدک کش , عوارض اسکلته , هزینه بارگیری , بارچینی , تخلیه و هر نوع مالیاتی که بر محصولات تحمیل گردد به عهده اجاره کننده می باشد .

چنانچه کشتی دراثر شکستگی , نقص فنی و یا حادثه از حرکت باز ایستد برای مدت زمان تلف شده ناشی از اتفاقات فوق اجاره تعلق نمی گیرد .

 

اجاره کشتی برای سفر مشخص ( Voyage Charter Party )

در این نوع قراداد کشتی برای حمل محمولات مذکور در قرارداد بین بنادر مشخص و برای یک یا چند سفر مورد توافق اجاره می گردد . در این نوع قرارداد نام کالا و چگونگی بسته بندی آن ( مثلا به صورت فله , کیسه ای یا بشکه ای ) ذکر می گردد .

بعضی از اصطلاحات در قرارداد اجاره کشتی

زمان مجاز یا Lay Time

زمان مجاز حداکثر زمانی است که اجاره کننده کشتی بر اساس شرایط قرارداد اجاره کشتی ( چارتر پارتی ) می تواند از کشتی برای بارگیری و تخلیه بدون پرداخت مبلغ اضافی استفاده نماید.

خسارت دیر کرد یا Demurrage

در صورتی که مدت زمان بارگیری و تخلیه از مدت زمان مجاز که قرارداد حمل معین گردیده طولانی تر گردد اجاره کننده موظف به پرداخت خسارت دیر کرد Demurrage خواهد بود . به طور معمول هزینه دموراژ بر حسب تعیین روز می گردد که برای هر تاخیر در تخلیه بارگیری باید از طرف اجاره کننده پرداخت شود .

پاداش یا ِDispatch Money

جهت تشویق اجاره کننده کشتی به صرفه جوئی در زمان بارگیری و تخلیه در چارتر پارتی شرایطی معمولا در نظر گرفته می شود که بر اساس آن چنان بارگیری یا تخلیه زودتر از موعد مقرر انجام پذیرد صاحب کشتی باید مبلغی را به عنوان پاداش به اجاره کننده پرداخت نماید .

معمولا مبلغ پاداش Dispatch Money نصف مبلغ دموراژ می باشد

در صورتی که در قرارداد حمل از میزان پاداش ذکری به میان نیامده باشد موضوع باید بین اجاره کننده و صاحب کشتی به صورت مرضی الطرفین توافق شود . ولی بهتر است جهت جلوگیری از اختلاف نظر این موضوع در قرارداد حمل به صراحت روشن گردد .

۲- بارنامه هوایی ( AIR WAY BILL )

بارنامه هوایی که آن را ( AIR WAY BILL یا AIR CONSIGMENT NOTE ) و یا ( AIR FREIGHT NOTE ) می نامند معمولا در ۱۲ نسخه صادر می گردد که ۳ نسخه اصلی آن از نظر تجارتی مهم بوده و بقیه نسخ آن برای قسمت های داخلی شرکت هواپیمایی به کار برده می شود.

 

سه نسخه اصلی آن به ترتیب عبارتند از

نسخه اصلی اول برای شرکت حمل کننده یا صادر کننده ( FOR CARRIER )

نسخه اصلی دوم برای گیرنده کالا ( FOR CONSIGNEE )

نسخه اصلی سوم برای فرستنده کالا ( FOR SHIPPER )

بارنامه هوایی فقط یک رسید می باشد و سند قابل معامله و یا سند مالکیت کالا به حساب نمی آید و لذا ذینفع کالا پس از دریافت بارنامه به شرکت هواپیمایی مراجعه نموده و پس از آن ارائه آن به شرکت هواپیمایی , حواله تحویل کالا ( DELIVERY ORDER ) را دریافت می دارد .

فرستنده کالا پس ازتحویل کالا به شرکت هواپیمایی و دریافت نسخه سوم بارنامه تا هنگامی که آن را به بانک گیرنده تحویل ننموده می تواند به شرکت هواپیمایی مراجعه و از آن ها بخواهد که نام گیرنده و آدرس او را تغییر دهد و یا کالا را باز پس گیرد.

در قرارداد های اجاره زمانی که کشتی اجاره دهنده یا صاحب کشتی موظف است خدمه کشتی را تامین نماید . به عبارت دیگر هزینه اجاره در بر گیرنده دستمزد خدمه که از طرف اجاره کننده تامین می گردد و هم چنین آذوقه آن ها نیز خواهد بود. به علاوه صاحب کشتی مسئول پرداخت هزینه بیمه بدنه کشتی و هزینه های تعمیر و نگهداری کشتی می باشد .

در اعتبارات اسنادی نیز گشایش بانک های گشایش کننده اعتبار به منظور کنترل و کاهش ریسک خود همیشه ترتیبی می دهند که در متن اعتبار , بارنامه به نام بانک گشایش کننده اعتبار باشد .

بارنامه هوایی باید ممهور به مهر شرکت هواپیمایی , و شامل اطلاعات مربوط به تاریخ پرواز و شماره پرواز باشد تا بدین طریق دقیقا تعیین شود چه موقع کالا به مقصد تعیین شده خواهد رسید . به این مهر , FLIGHT STAMP یا مهر پرواز گفته می شود .

هر برگ بارنامه در دو طرف بالای صفحه و قسمت پایین سمت راست آن دارای یک عدد یازده رقمی است که سه رقم اول سمت چپ آن کد شرکت حمل و نقل هوایی بوده و ۸ رقم بعدی شماره بارنامه است . در پشت صفحات نسخ اصلی بارنامه شرایط قرارداد حمل چاپ شده است.

 

در صورتی که کالا روی عرشه ON DECK حمل شده باشد این موضوع روی بارنامه قید می گردد . در اعتبارات اسنادی بانک معامله کننده اسناد حمل طبق مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی اطاق بازرگانی بین المللی مجاز به قبول چنین بارنامه ای نمی باشد مگر اینکه در متن اعتبار اسنادی مورد بحث صراحتا چنین بارنامه ای راقبول نموده باشد .
آفکو | مرجع حمل و نقل بین المللی

 

امتیاز این نوشته

امتیاز

امتیاز

امتیاز کاربران: 4.55 ( 1 رای)

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا