اخبار
موضوعات داغ

وضعیت ناوگان ویژه‌ حمل و نقل ترکیبی و کانتینری

اخبار خارجی و داخلی

وضعیت ناوگان ویژه‌ حمل و نقل ترکیبی و کانتینری

 

در حال حاضر ظرفیت ناوگان حمل کانتینری راه آهن ایران به دلیل قلت میزان حمل مربوطه، به ظاهر برای رفع نیازهای موجود کفایت می‌کند. اما با راه اندازی حمل بارهای کانتینری از مبادی بنادر جنوبی امام، رجایی و بهشتی به مقاصد آپرین، سرخس، امیر آباد (اینچه برون) و انزلی (و احتمالاً بالعکس)، قطعا کمبودهای مربوطه به شدت مشهود خواهد گردید.
سید منصور محمودی* :

بخش 38 بررسی اهداف اجرایی برنامه میان‌مدت راه‌ آهن پیش‌تر منتشر شد. بخش 39 این یادداشت در ادامه می‌آید: (بخش‌های یک تا 37 به بخش 38 پیوست شده است).

وضعیت ناوگان ویژه‌ حمل و نقل ترکیبی و کانتینری 12 | آفکو

کانتینر یکی از تجهیزات حمل و نقلی است که جهت تسهیل و تسریع جابجایی انواع کالا بوسیله یک یا چند شیوه‌ی حمل و نقلی (و بدون بارگیری و تخلیه‌ واسطه‌ا‌ی) بکار‌ می‌رود. ممکن است که محمولات کانتینری در شکل و اندازه‌های غیر متعارف و متفاوتی باشند، ولی‌ بدین وسیله می‌توان آنها را در قالب یک واحد منفرد حمل کرد.

اما این پدیده عظیم در حوزه لجستیک و حمل و نقل، هنوز در راه آهن ایران آن طور که باید، رواج نیافته است. در حال حاضر ظرفیت ناوگان حمل کانتینری راه آهن ایران به دلیل قلت میزان حمل مربوطه، به ظاهر برای رفع نیازهای موجود کفایت می‌کند. اما با راه اندازی حمل بارهای کانتینری از مبادی بنادر جنوبی امام، رجایی و بهشتی به مقاصد آپرین، سرخس، امیر آباد (اینچه برون) و انزلی (و احتمالاً بالعکس)، قطعا کمبودهای مربوطه به شدت مشهود خواهد گردید. وضعیت ناوگان باری حمل کانتینری به شرح زیر است:

لکوموتیو

از آنجایی که لکوموتیوهای موجود برای انواع بارها (از جمله محمولات کانتینری) کاربری دارند، کمبود در این زمینه به کل بارهای قابل حمل ریلی در آینده مرتبط می‌شود. به نظر می‌رسد با افزایش ظرفیت خطوط و ایستگاهها و ارتقاء سرعت سیر قطارها، بخشی از این کمبود مرتفع می‌شود. ولی برای حمل میلیونها تن کالای ترانزیتی به فواصل طولانی از شمال به جنوب و از شرق به غرب (و بالعکس)، قطعاً راه آهن با کمبود نیروی کشش مواجه خواهد شد. با عنایت به اینکه این کمبود مختص حمل کانتینری و ترکیبی نیست، فعلاً از بررسی آن صرفنظر می‌شود.

واگن های باری

واگن های باری از دو منظر قابل بررسی است: ظرفیت و نوع واگن های تخصیص یافته‌ی کنونی برای حمل کانتینری و ظرفیت و نوع واگن های تخصصی ویژه حمل کانتینری.

وضعیت ناوگان ویژه‌ حمل و نقل ترکیبی و کانتینری 13 | آفکو

واگن های لبه کوتاه و مسطح

هم اکنون واگن های اختصاص یافته برای حمل کانتینری عمدتاً از نوع لبه کوتاه و مسطح است. میانگین طول کانتینرهای 20 فوتی، 6.1 متر و 40 فوتی، 12.19 متر است. طول واگن های لبه کوتاه و مسطح عمدتاً  12، 18 و 22-24 متر می‌باشد. بنابراین اکثر آنها برای حمل دو یا سه کانتینر 20 فوتی (یا یک مجموعه 20 فوتی و 40 فوتی) قابل استفاده می‌باشند. البته به دلیل عدم تطابق کامل طول کانتینرها با طول واگن ها، هدر روی ظرفیت ایجاد می شود. میانگین تعداد کانتینرهای 40 فوتی وارده به محوطه‌های کانتینری ریلی معمولاً یک سوم تا یک چهارم تعداد کل کانتینرهاست.

از مشکلات اساسی موجود، موارد زیر است:

  • نبود بارنامه یکپارچه که طبق آن مقرر شده باشد انجام حمل زمینی در ایران باید توسط راه آهن انجام پذیرد.
  • ضعف سیستم بنادر و راه آهن برای بارگیری و تخلیه واگن مستقیماً (از/ به) کشتی که موجب انتقال کانتینرها به بارانداز می‌شود.
  •   وجود اختلاف بین مقاصد حمل واگن های موجود در پایانه ها بر اساس قراردادهای منعقده (بین شرکت های حمل و نقل ریلی با صاحبان کالا) از یک طرف و مقاصد بارهای کانتینری موجود در همان پایانه از طرف دیگر، موجب معطلی بی فایده واگن ها و بارها در باراندازهای بندری می‌گردد. این عدم تطابق در مقاصد واگن و کالا، نیازمند تأمین یک نظام مخزن واگن (wagon pool) است.

 برای رفع این مشکلات اولیه،  باید مقدمتاً عوامل اجرایی از جمله به کارگیری بارفرابرهایی با گرایش ریلی، و همچنین سازوکارهای مالی و نرم افزاری صورت پذیرد.

انواع کانتینرها

کانتینر بی سقف (open- top container) – برای حمل کالاهای سنگین و بزرگ مانند ماشین آلات طراحی شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد. تخلیه‌و‌بارگیری این نوع کانتینرها به وسیله لیفت تراک و جرثقیل به راحتی انجام می‌پذیرد.

وضعیت ناوگان ویژه‌ حمل و نقل ترکیبی و کانتینری 14 | آفکو

کانتینرهای کوچک: برای مقاصد خاص وجود دارد. در تصاویر زیر کانتینرهای 7 فوتی هوایی و زمینی مشاهده می‌شود. کانتینرهای خطوط هوایی برای تطابق به شکل هواپیماها معمولاً دارای بدنه‌‌ای گرد بوده و برای سبکی از جنس آلومینیوم ساخته می‌شوند.
وضعیت ناوگان ویژه‌ حمل و نقل ترکیبی و کانتینری 15 | آفکو

اندازه‌ کانتینرها: اندازه‌های استاندارد طول کانتینرهای 20 فوتی (6.10  متر) 40 فوتی (12.19 متر) 45 فوتی (13.72  متر) 48 فوتی (14.63  متر) 53 فوتی (16.15 متر) است. بنابراین برای حمل سه کانتینر 20 فوتی یا یک کانتینر 20 فوتی و یک کانتینر 40  فوتی، طول واگن های لبه کوتاه ایران باید حداقل 18.50 متر باشد. طول واگن ها برای حمل چهار کانتینر 20 فوتی یا دو کانتینر 40 فوتی باید 24.50 متر باشد. حداکثر وزن ناخالص کانتینرهای 20 فوتی 24 تن (با وزن خالص بار 22 تن) و حداکثر وزن ناخالص کانتینرهای 40 فوتی 30.5 تن (با وزن خالص بار 27 تن) است.

در ابتدای دوران فراگیری پدیده‌ی کانتینری شدن حمل و نقل در جهان،  کانتینرهای 20 فوتی بیشترین کاربری را داشت. ولی به دلیل بیشتر بودن تعداد عملیات تخلیه و بارگیری نسبت به اندازه‌های بزرگتر، به تدریج کانتینرهای 40 فوتی جای آنها را گرفت. در واقع حمل یک کانتینر 20 فوتی فقط بین 20 تا 30 درصد ارزانتر از حمل یک کانتینر 40 فوتی است، زیرا نوع تجهیزات و هزینه‌های جابجایی آنها در باراندازها و از یک شیوه به شیوه‌‌ای دیگر حمل، تقریباً مشابه است.

متعاقبا کانتینرهای 40 فوتی مرتفع (high cube) اختراع شد که نسبت به کانتینرهای 40 فوتی معمولی، ارتفاع آن یک فوت و ظرفیت آن 12 درصد بیشتر شد. جابجایی این کانتینرها که با همان تجهیزات تخلیه و بارگیری و وسایل حمل و نقل تطابق دارند، در حمل کانتینرهای دو طبقه توسط واگن های قطارهای سنگین کشور آمریکا با استقبال زیاد روبرو شده است.

از طرف دیگر، کانتینرهای 45 فوتی برای قابلیت جایگیری دو پالت (با استاندارد آمریکایی) در آن ساخته شد و فعلاً در حمل زمینی کشورهای اروپا به طور گسترده مصرف می‌شود. ولی مدیران خطوط کشتیرانی معظم، به سبب عدم تطابق کافی آن با ساختار کشتی‌های کانتینربر و مشکلات ظرفیتی، تا حدودی با حمل آن مخالف هستند. نمودار زیر سهم جهانی هر یک از انواع کانتینرها در سال 2012 را نشان می‌دهد. سهم مجموع کانتینرهای 40 فوتی (عادی و مرتفع) قریب 68 درصد است. سهم کانتینرهای 20 فوت و یخچالی به ترتیب 16 و 7 درصد است.

وضعیت ناوگان ویژه‌ حمل و نقل ترکیبی و کانتینری 16 | آفکو
 90 درصد از مجموع کانتینرها جهان ساخت کشور چین هستند. مالکیت کانتینرها عمدتاً در اختیار خطوط کشتیرانی یا شرکتها لیزینگ است و از محل اجاره‌ی آنها درآمدهای  مناسبی هم کسب می‌کنند. بعضی از شرکتهای حمل و نقل هوایی و زمینی هم تعدادی کانتینر تحت مالکیت خود دارند. در کل، برآورد می‌شود به ازای هر تی‌ای‌یو ظرفیت کانتینری کشتیها، به تقریب 3 تی‌ای‌یو کانتینر وجود داشته باشد. میانگین عمر کانتینر 12 تا 15 سال است، ولی پس از آن نیز با تغییر در کاربری، مورد استفاده قرار می‌گیرد. کرایه‌ی حمل کانتینر برمبنای معیار دوگانه‌ی حجمی- وزنی تعیین می‌شود (هر کدام که زودتر به سقف معیاربرسد). اغلب صاحبان کالا، استفاده از نوع کانتینر مرتفع (high cube) را می‌پسندند، زیرا قبل از آنکه به حداکثر معیار وزنی برسد، کانتینر پُر می‌گردد.
منبع: تین نیوز
آفکو | مرجع حمل و نقل بین المللی

 

امتیاز این نوشته

امتیاز

امتیاز

امتیاز کاربران: 4.55 ( 1 رای)

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا