حمل و نقل بین المللی
موضوعات داغ

GDP چیست؟

بازرگانی و تجارت

GDP چیست؟

 

وقتی از GDP حرف می‌زنیم، می‌خواهیم بدانیم در طول یک‌سال، چند ریال یا چند تومان یا چند دلار در کل کشور، کالا و خدمت فروخته شده است. محاسبه کالاها و خدمات نهایی در ارزیابی تولید ناخالص ملی به منظور پرهیز از دوبار محاسبه شدن برخی کالاها یا خدمات در کل تولید ناخالص ملی است. به عنوان مثال ارزش فولادی که به شرکت خودروسازی فروخته می شود. به طور جداگانه در مجموع تولید ناخالص ملی محاسبه نمی شود چرا که ارزش آن هنگام فروش خودرو در قیمت نهایی آن محاسبه می گردد.

 

GDP چیست؟ 6 | آفکو

تفاوت GNP و GDP:

جی اِن پی (GNP) مخفف عبارت «Gross National Product» به معنی «تولید ناخالص ملی» است. «ملی» در تولید ناخالص ملی بر توجه به ملیت فرد تولیدکننده در محاسبه این شاخص تاکید دارد.

در اندازه‌گیری شاخص جی اِن پی (GNP) برای یک کشور، کالاها و خدماتی مورد توجه قرار می‌گیرند‌. که توسط شهروندان آن کشور تولید شده باشند. فارغ از اینکه این تولیدات بصورت فیزیکی در کجا اتفاق افتاده باشد. برای مثال، تولیدات یک شرکت ایرانی در کانادا به عنوان بخشی از تولید ناخالص ملی ایران و هم‌چنین بخشی از تولید ناخالص داخلی کانادا محاسبه خواهد شد.

 

تفاوت GNI و GDP :

جی اِن آی (GNI) مخفف عبارت‌های «Gross National Income» به معنی «درآمد ناخالص ملی» است. این شاخص درواقع نشان‌دهنده‌ کل درآمدی است که در یک کشور بوسیله شهروندان و کسب‌وکارها بدست آمده ‌باشد، فارغ از اینکه آن‌ها درون کشور یا خارج از آن قرار گرفته‌اند.

GNI از جمع تولید ناخالص داخلی و درآمد حاصل از منابع خارجی بدست می‌آید. برای مثال، درآمد ناخالص ملی ایران حاصل جمع تولید ناخالص ملی و درآمدی است. که ایرانیان و کسب‌وکارهای ایرانی ساکن در خارج از ایران بدست آورده‌اند.

 

GDP چیست؟ 7 | آفکو

تفاوت تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی :

واژه تولید ناخالص ملی هم از لحاظ نظری و هم از لحاظ عملی با واژه ” تولید ناخالص داخلی ” ارتباط نزدیک دارد. البته این دو واژه با یکدیگر تفاوت هایی دارند. اختلاف آنها از آنجا ناشی می شود که در هر زمان تعدادی از شرکت هایی که در مالکیت خارجی هاست در داخل یک کشور به تولید کالا و خدمات مشغولند. و در طرف مقابل شرکت هایی که در مالکیت اتباع آن کشور هستند. و یا شهروندان آن کشور در سایر کشورها به تولید کالا و خدمات می پردازند.

بر این اساس تولید ناخالص ملی عبارت است از ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی تولید شده در داخل یک کشور در یک سال مشخص ( تولید ناخالص داخلی ) منهای ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده در داخل توسط خارجی ها به اضافه ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده توسط شهروندان آن کشور در سایر کشورهای خارجی. بنابراین، اگر شهروندان یک کشور از سرمایه گذاری خود در خارج درآمد بیشتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری های خود در آن کشور به دست می آورند. کسب کنند، تولید ناخالص ملی آنها بیشتر از تولید ناخالص داخلی خواهد بود.

در طرف مقابل اگر شهروندان این کشور از سرمایه گذاری های خارجی خود درآمد کمتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری در کشور آنها به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آن کشور از تولید ناخالص داخلی آن کمتر خواهد بود. همچنین از تقسیم رقم تولید ناخالص ملی بر تعداد جمعیت کشور تولید ملی سرانه به دست می آید.

 

GDP حقیقی و اسمی :

تولید ناخالص ملی به دو صورت اسمی و حقیقی گزارش می‌شود. تولید ناخالص داخلی اسمی در واقع بیانگر ارزش بازاری کالا و خدماتی است که در اقتصاد تولید می‌شود حال آنکه تولید ناخالص داخلی حقیقی همان تولید ناخالص داخلی اسمی ولی با درنظر گرفتن تغییرات بوجود آمده در قیمت‌هاست. در بیشتر مواقع، جی دی پی حقیقی ارزش واقعی اقتصاد یک کشور را دقیق‌تر از جی دی پی اسمی می‌سنجد.

 

GDP اسمی :

جی دی پی اسمی یا جی دی پی جاری، ارزش تولیدات یا ستانده (output) اقتصادی ماست. بدون اینکه توسط نرخ تورم تعدیل شده باشد. اغلب مردم دوست دارند بدانند که تولید نهایی کالاها و خدمات یک کشور در کدام حالت افزایش یا کاهش‌ است. چون جی دی پی با نرخ جاری یا به عبارتی قیمت‌های فعلی محاسبه می‌شود. کسی قادر نخواهد بود که بدون در نظر گرفتن نرخ تورم، تولید ناخالص ‌داخلی دو دوره زمانی را با هم مقایسه کند. برای بدست آوردن GDP با قیمت‌های ثابت می‌توان از «تعدیل کننده قیمتی» (Deflator) یا همان «شاخص تورم‌زدایی» (GDP Price Deflator) استفاده کرد.

 

GDP حقیقی :

جی دی پی حقیقی نشان‌دهنده‌ ارزش تولیدات سال مورد نظر با قیمت‌های «سال پایه» (Base Year) است. سال پایه در واقع سالی است که برای محاسبه تولید ‌ناخالص ‌داخلی حقیقی و مقایسه با سال‌های دیگر از قیمت‌های آن استفاده می‌کنیم تا تاثیر تورم مثبت یا منفی حذف شود. جی دی پی حقیقی ارزش ستانده‌های اقتصادی ماست بدون اینکه تغییرات قیمتی را در نظر گرفته باشد.

بنابراین، جی دی پی حقیقی به ما امکان بررسی این موضوع را می‌دهد. که بیبنیم تغییر تولید ناخالص داخلی به علت افزایش ارزش تولیدات است یا ناشی از افزایش قیمت‌ها. برای محاسبه رشد تولید ناخالص داخلی از جی دی پی حقیقی بکار می‌رود. اگر بخواهیم رشد GDP را بین دو دوره زمانی مقایسه کنیم. در صورت داشتن تورم، GDP اسمی ممکن است رشد اقتصادی را بیشتر از مقدار واقعی آن نمایش دهد. اقتصاددانان از قیمت‌های سال پایه به عنوان نقطه مرجعی برای مقایسه تولید ناخالص داخلی در دو دوره بهره می‌گیرند. جی دی پی حقیقی را می‌توان به صورت زیر از GDP اسمی بدست آورد: تعدیل کننده قیمتی / GDP اسمی = GDP حقیقی

 

نحوه محاسبه تولید ناخالص داخلی :

محاسبه تولید ناخالص ملی کشورها که یک کار پر زحمت است. از جهات مختلف همچون تسهیل سیاستگذاری اقتصادی توسط دولت، کمک به برنامه ریزی تصمیم گیران بخش خصوصی، آزمون نظریه های اقتصادی و نیز مقایسه بین المللی کشورها از اهمیت زیادی برخوردار است. به عنوان مثال اگر سیاستگذاران دولتی افزایش رشد اقتصادی و رفاه مادی را از طریق اعمال سیاست های پولی و مالی جزو اهداف سیاست های اقتصاد ملی قرار دهند. آنها به شیوه منطقی برای قیمت گذاری به منظور ارزیابی عملکرد اقتصاد برای تسریع یا کاهش سرعت آن نیازمند هستند که این همان شاخص تولید ناخالص ملی است.

به علاوه سیاستگذاران بخش خصوصی نیز برای انجام سرمایه گذاری های جدید در کارخانجات و تجهیزات یا تولید محصولات جدید از اطلاعات کلان ناشی از محاسبه تولید ناخالص داخلی به منظور پیش بینی سطوح تقاضای احتمالی برای محصولاتشان و نیز روندهای آتی در هزینه های مختلف تولید سود می جویند. همچنین ثبت تاریخی آمارهای ملی اطلاعات لازم برای اقتصاد دانان به منظور آزمون و اصلاح نظریاتشان درباره عملکرد واقعی اقتصاد ملی و نیز از این طریق بهبود درک سیاستگذاران از پیامدهای سیاست هایشان فراهم می کند.

 

 ۳ راه برای محاسبه تولید ناخالص داخلی وجود دارد:

محاسبه از طریق تولیدات

محاسبه از طریق مخارج

محاسبه از طریق درآمد

 

اگرچه شاخص های تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی از جامع ترین شیوه ها برای ارزیابی کل تولید در اقتصاد ملی است. اما این شاخص ها (به ویژه موقعی که تبدیل به سرانه می شوند). حتی از لحاظ نظری شیوه خوبی برای نشان دادن رفاه کلی اقتصادی نیست. این شاخص ها در بهترین وضعیت تنها ابزاری برای نشان دادن سطوح کنونی نرخ فعالیت های تولیدی است. در حالی که رفاه کلی اجتماعی یک مفهوم گسترده تر از رفاه اقتصادی است. که به طور دقیق نمی توان آن را با تولید ناخالص ملی یا تولید ناخالص داخلی ارزیابی کرد.

واژه ناخالص (Gross) حاکی از عدم توجه به نوع مصرف محصولات تولید شده است. که آیا برای مصرف، سرمایه گذاری، جایگزینی داراییهای مستهلک شده یا خرید داراییهای جدید است. و واژه داخلی(Domestic) حاکی از اندازه گیری GDP در حوزه مرزهای یک کشور/اقتصادملی مشخص است.

گرچه میزان GDP به طور عام حاکی از استانداردهای بالای ابعاد اقتصادی زندگی در هر کشور می باشد. و به عنوان شاخص اصلی رشد و توسعه هر کشور گزارش می شود. ولی در ارتباط با ابعاد معنوی زندگی نظیر میزان خشنودی از زندگی، آرامش، تعالی و … ساکت است.

به علاوه مسئله ی مهم در مورد GDP و افزایش آن در یک اقتصاد ملی این است. که هزینه این افزایش برای محیط زیست چقدر بوده است؟ به عبارتی با مصرف چه میزان از منابع طبیعی این رشد اتفاق افتاده. و آیا برای جایگزینی این منابع، اقدامات جبرانی انجام شده است.

 

مواردی که در محاسبه GDP لحاظ نمی شوند :

با توجه به تعریف GDP، ممکن است فعالیت‌هایی اقتصادی صورت بگیرند که در محاسبه جی‌دی‌پی لحاظ نشوند. در محاسبه جی‌دی‌پی به صورت صریح، مبادلاتی ثبت می‌شوند که ناشی از تولید یا به صورت «گزارش‌شده»  (Reported) باشند:

فعالیتهایی که به آن دستمزدی تعلق نمی‌گیرد مانند کارهایی که در خانه انجام می‌دهید، کار داوطلبانه و…

کالاهایی که برای فروش در بازار تولید نمی‌شوند.

مبادله کالا و خدمات بدون مبادله پول

بازار سیاه یا زیرزمینی

فعالیت‌های غیرقانونی

پرداخت‌های انتقالی

فروش کالاهای استفاده ‌شده و دست‌دوم. مقدار جی دی پی برای این نوع کالاها، یک بار و در زمان تولید اولیه، محاسبه شده است.

کالاها و خدمات واسطه‌ای که از آن‌ها برای تولید کالاها و خدمات نهایی استفاده می‌شود.

دارایی‌های سرمایه‌ای. به طور مثال،‌ هنگامی که خانوار اقدام به خرید اوراق قرضه و سهام می‌کند. مانند این است که پیش‌قسط وام خود را پرداخت کند، نه اینکه کالا یا خدمتی را خریداری کرده باشد. بنابراین، این مورد نیز در محاسبه جی دی پی لحاظ نمی‌شود.

نتیجه گیری

در نهایت شاخصه GDP به سیاست‌گذاران و بانک‌های مرکزی این امکان را می‌دهد که ببینند آیا اقتصاد در حال گسترش است یا نه؟ آیا باید رشد آن را کنترل کرد یا برای رشد به آن کمک کرد؟ از این شاخص می‌توان برای پیش‌بینی رکود یا تورم نیز استفاده کرد. باید به یاد داشت که مانند بسیاری از معیارها، تولید ناخالص داخلی نیز کامل نیست. طی سال‌های اخیر، دولت‌ها با ایجاد تغییرات در نحوه محاسبه این معیار، به‌دنبال آن بودند تا نتایجی دقیق‌تر و قابل اتکاتر به دست بیاورند. عوامل تأثیرگذار بر محاسبه آن نیز تغییر کرده‌اند تا پابه‌پای فعالیت‌های صنعتی و نسل‌های جدید گام بردارند.

 

منبع: آیسان صنعت کهن مهر

اگرچه شاخص های تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی از جامع ترین شیوه ها برای ارزیابی کل تولید در اقتصاد ملی است. اما این شاخص ها (به ویژه موقعی که تبدیل به سرانه می شوند).

آفکو | مرجع حمل و نقل بین المللی

 

امتیاز این نوشته

امتیاز

امتیاز

امتیاز کاربران: 4.55 ( 1 رای)

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا